4 đặc trưng của phương pháp dạy học tích cực

Trong tiến trình đổi mới và cải cách giáo dục hiện nay, thay đổi phương pháp dạy học luôn là một chủ đề được nhiều người quan tâm. Ít nhiều chúng ta cũng đã nghe đến phương pháp dạy học tích cực. Vậy đặc trưng của phương pháp dạy học tích cực này là gì?

Phương pháp dạy học tích cực là gì?

Phương pháp dạy học tích cực là một thuật ngữ chỉ những phương pháp dạy học, giáo dục theo xu hướng phát huy tính chủ động, sáng tạo, tích cực của người học. Tích cực ở đây mang ý nghĩa chỉ sự hăng hái, chủ động. Và sự tích cực này là đến từ người học chứ không phải người dạy.

Hiện nay, phương pháp dạy học chủ yếu của nền giáo dục vẫn là theo kiểu “thụ động”, thầy giảng gì trò nghe nấy, thầy dạy gì trò biết nấy. Các học sinh chỉ chủ yếu ghi chép, ghi nhớ những gì giáo viên giảng dạy, ít chịu suy nghĩ, động não, có tư duy phản biện.

Thành ra hiệu quả của việc dạy và học không cao, tinh thần học uể oải, rồi học xong là “chữ thầy trả thầy” hết, học trước quên sau. Bản thân các em học sinh thì trở nên ù lì, chỉ như những cái máy ghi chép và nhớ kiến thức nhưng không hiểu và không tiếp thu được bao nhiêu. Vì thế cần phải có phương pháp dạy học tích cực, giúp học sinh phát huy tính hăng hái, chủ động, tự giác, tăng khả năng áp dụng kiến thức vào thực tiễn, tạo động lực học tập, đem lại hứng thú, niềm vui khi học.

Dạy học tích cực là một phương pháp giúp học sinh chủ động học tập hơn

4 đặc trưng của phương pháp dạy học tích cực

Vậy các đặc trưng của phương pháp dạy học tích cực là gì? Phương pháp giáo dục này sẽ có 4 đặc trưng chủ yếu như sau:

  • Dạy học thông qua việc tổ chức các hoạt động cho học sinh: thông thường học sinh sẽ thụ động tiếp thu những tri thức có sẵn từ giáo viên. Nhưng theo phương pháp dạy học tích cực, giáo viên sẽ dựng lên các tình huống, tổ chức các buổi thực nghiệm để học sinh trực tiếp tham gia tìm hiểu, quan sát, trao đổi, làm thì nghiệm…, qua đó tự tìm ra câu trả lời đúng cho bản thân với các vấn đề mà giáo viên đặt ra. Các hoạt động này giúp học sinh vừa chủ động ôn lại kiến thức cũ và áp dụng vào thực tiễn, vừa phát hiện ra những kiến thức mới.
  • Chú trọng phương pháp tự học: với việc chú trọng tự học, giáo viên sẽ chỉ đóng vai trò là người cung cấp các hướng dẫn, các công cụ, phương tiện, cách thức để học sinh tự mình đọc, hiểu các tài liệu và tiếp thu tri thức mới; biết tự tìm kiếm tài liệu và tìm hiểu về những vấn đề mình quan tâm. Điều này giúp khơi dậy niềm đam mê, yêu thích tìm tỏi, khám phá những tri thức mới của các em học sinh.
  • Tăng cường việc học tập theo nhóm bên cạnh học tập cá nhân: một lớp học là một tập thể, vì vậy ngoài việc nỗ lực học tập của bản thân mỗi em học sinh, phương pháp dạy học tích cực còn giúp tạo môi trường để các em học tập tập thể, suy nghĩ nhiều hơn và thảo luận nhiều hơn với nhau. Các học sinh sẽ hợp tác với nhau để tìm ra tri thức mới, đồng thời tạo ra các hoạt động giao tiếp giữa trò với trò, thầy với trò, cùng giải quyết các vấn đề học tập chung.

Học nhóm giúp phát triển rất nhiều kỹ năng khác bên cạnh việc tiếp thu kiến thức

  • Kết hợp đánh giá của giáo viên với học sinh tự đánh giá: đánh giá việc học tập không chỉ đơn thuần là đánh giá kết quả học tập của học sinh mà còn là đánh giá hiệu quả giảng dạy của giáo viên để kịp thời điều chỉnh phương pháp dạy sao cho phù hợp với lớp học. Các học sinh sẽ được cung cấp hướng dẫn, tiêu chí để tự đánh giá bản thân cũng như bạn bè xung quanh, tự cho điểm số, nhận xét quá trình học tập của mình và phản hồi ý kiến về sự giảng dạy của giáo viên. Việc đánh giá qua lại lẫn nhau từ cả hai chiều giáo viên và học sinh sẽ giúp cho việc học tập hiệu quả hơn cũng như các em học sinh chủ động và có trách nhiệm hơn với việc học của mình.

Có thể nói, phương pháp dạy học tích cực sẽ là một trong những cải cách hiệu quả đối với giáo dục. Nhưng điều này cần một sự kiên trì và hưởng ứng tích cực từ cả giáo viên lẫn học sinh. Hy vọng phương pháp này sẽ thành công và mang lại nhiều hiệu quả tích cực cho giáo dục nước nhà.

Rate this post